Aan tafel met onze jonge vrijwilligers..

Wie aan Natuurpunt denkt, denkt misschien wel aan enkele stereotypes als dat daar veel oude “groene” mannen met baarden zijn.

En ja, ook bij Natuurpunt Hasselt-Zonhoven zijn die er. We zijn er bovenal erg trots op. Op dat jarenlange engagement met kennis en volharding. Het is immers hun werk dat ons bracht tot waar we vandaag staan.

En het doorgeven van die kennis en begeestering aan een komende generatie… is met het oog op de toekomst zo belangrijk.

Jongeren betrekken bij Natuurpunt, het blijkt best een uitdaging.

Misschien schrikt ons voornamelijk wat oudere vrijwilligerspubliek hen wel af? Of is onze werking  niet voldoende gekend bij hen? Misschien haalt het financieel gewin van een betaalde job het soms van vrijwilligerswerk. In economisch onzekere tijden zou dat niet verwonderen, ja zelfs zeer begrijpelijk zijn.

Binnen onze afdeling zijn we desondanks gezegend met jonge(re) enthousiastelingen. Stuk voor stuk gedreven mensen die wat van hun spaarzame vrije tijd willen inzetten voor iets waar hun hart lig. Iets waar ze aan willen bijdragen.

We zetten enkelen van hen rond de tafel en luisterden naar hun verhaal. Naar hun liefde voor natuur maar ook naar waar het volgens hen nog beter kan met Natuurpunt.

Allemaal delen ze een gemene deler: de herinnering aan een natuurinteresse in hun kindertijd.

Zo herinnert Dana zich dat er massaal padden werden plat gereden aan haar ouderlijke woonst. Haar vader gaf de boodschap dat dit helaas “gewoon zo was”. Je kan immers moeilijk alle diertjes redden, was de boodschap. Toch leerde hij haar ook respect te hebben voor natuur. Via het zorgen voor vogeltjes die tegen het raam vlogen bijvoorbeeld. Dana groeide op aan een bosrand.

Liselore zag een oproep voor de paddenoverzet. Zo zag ze een kans om een frustratie uit haar kindertijd weg te nemen.

“Het gaat om het zien van zo’n dieren als gelijkwaardig leven naast ons, leven waar wij veel macht over hebben” zegt ze. “Als ik een overreden dier zie bijvoorbeeld, verontschuldig ik me in mijn hoofd dat het dood ging door toedoen van ons mensen”. “Padden overzetten is een laagdrempelig engagement, je hebt er niet veel voor nodig, enkel een vrij moment. Het is bovendien gezond voor je mentaal want het ontspant enorm en je beweegt weer eens wat, niet waar”.. 

Jamie groeide op in een landelijke gemeente maar had daar in die tijd maar weinig oog voor. Tot voor 3 jaar was natuur eerder nog een “ver-van-mijn-bedshow”.

Seppe bracht zijn jeugd wel door met gelijkgestemden in de JNM (Jeugdbond voor Natuur en Milieu). Hij herinnert zich hoe hij als kind zijn natuurvondsten mee naar huis nam om te bestuderen. Dat hij ooit in de natuursector zou gaan werken, stond dus wat in de sterren geschreven.

Seppe (paddenoverzet aan de Slangebeek, WG gierzwaluwen-, insecten- en vleermuizenwerkgroep, vlindermonitoring). Zoals veel kinderen uit vorige generaties zag hij kikkerdril evolueren naar kikkervisjes in een bokaal op zijn kamer.

Wat ons opvalt in het praten met Liselore, Jamie, Dana en Seppe is dat ze hun engagement zo concreet mogelijk willen maken. Met de actualiteit zijn ze allen iets minder bezig.

Voor hen geen nieuws en kranten of het volgen van de meest recente politieke beslissingen inzake klimaat. Wel informeren ze zich via documentaires, het lezen van een natuurboek dat hen interesseert of sociale media. Jamies vriend is wel actief bij Klimaat Contact.

Enkelen geven toe misschien wat zwartgalliger over de toekomst te zijn. De impact van politieke beslissingen en klimaatopwarming is zo groot dat ze denken daar weinig echte impact op te kunnen hebben. “Je bent niet zo significant als je denkt als mens”.. Ja.., dat is een beetje als zelf aan struisvogelpolitiek doen beseffen ze. Maar door het negatieve uit hun hoofd te weren, houden ze ruimte voor het kleine en waardevolle. Dat wat hen blij maakt en daarmee hoop geeft.

“Als je wèl nog die kleine, concrete dingen kan doen als helpen bij een paddenoverzet of vlinders tellen om data te verzamelen of je buurtbewoners motiveren hun tuin meer biodivers in te richten, dan dempt dat je angst en slecht gevoel”.

Natuurbeheerders die daarvoor gestudeerd hebben zijn meer aangewezen om in te zetten op het politieke debat, vinden onze jongeren.

Zelf willen ze vooral leven vanuit een voorbeeld. Zo hopen ze, op hun bescheiden manier, zaadjes te planten in hun omgeving. “Je zal daar nu misschien nog niet altijd het resultaat van zien” zegt Jamie, “maar wie weet anderen later wel. Wat mijn mama in mijn kindertijd deed interesseerde me toen immers ook niet maar later als volwassene denk je wel terug aan zo’n dingen.”

Hoe ze dat dan doen, dat leven vanuit een voorbeeld, vragen we.

“Door het mos niet van tussen mijn klinkers te halen en bladeren te laten liggen bijvoorbeeld ook al krijg je dan wel eens kromme blikken van de buren of zelfs opmerkingen van je echtgenoot (haha)”, zegt Dana.

Jamie (beheerploeg en paddenoverzet Tommelen): “Geraakt worden in het hart, dat is dè ingangspoort naar engagement”

Het klinkt als muziek in de oren van Jamie die zich inzet voor haar project “Runksterhof”. Met dit project wil ze haar buren warm maken voor het samenvoegen van hun aanpalende tuinen. Op die manier wil ze een stapsteen maken voor de fauna in de stad. “Het viel me voordien op een bepaald moment op dat alles over mijn tuin heen vloog, nu blijft het er pleisteren. Via het samen hangen van nestkasten, het maken van een egeldoorgang, het minder maaien van het gazon, kwam er al gauw meer leven in de buurt. Buren werden met de verwondering over wat ze zagen ook meer bewust van hun ‘gemeenschappelijke’ omgeving.

Waarom bijvoorbeeld geen soort Natuurpunt voor tuinen oprichten als onderafdeling? Er zou nog veel meer kunnen ingezet worden op het begeleiden van mensen in de transitie naar een natuurvriendelijke tuin.

Dana is werkzaam in het onderwijs en illustrator van kinderboekjes. Zij tracht haar studenten  schoonheidszorg dan weer bewuster te maken. Van het belang van “vegan” make up borstels bijvoorbeeld. Als je weet van welke dieren de andere borstels gemaakt zijn…

“Groen heeft een onhip imago bij heel wat jongeren“ zegt ze.

In haar klas zag ze de laatste jaren meer en meer verdeeldheid tussen extremen. Er zijn degenen die ermee lachen maar ook de bezorgde studenten gelukkig. Er kwam echter ook een positieve kentering. Zo is “vegan” tegenwoordig een courant begrip. Het is niet abnormaal meer, daar evolueert wel wat.. Het beangstigende is dat jongeren enkel maar meer versterkt worden in hun eerder eenzijdige mening gevoed door “het algoritme”. Het is belangrijk hen een zo concreet mogelijke tegenstem te bieden vertrekkende vanuit hun eigen leefwereld.

De branding van Natuurpunt kan beter. Die mening delen ze allemaal. Hoewel ze actief werden bij onze vereniging, blijkt dat ze voordien, ja zelfs nog nu, maar weinig weten over wat Natuurpunt allemaal doet. “Het is een vaag begrip.. Velen denken bij Natuurpunt bv. aan zwaar beheerwerk maar weten niet dat je ook lichtere werkjes kan doen in zo’n beheerploeg”.

Wat we eveneens horen is dat de structuur van Natuurpunt in het begin nogal complex lijkt.

Zo is er Natuurpunt Limburg en Natuurpunt Hasselt-Zonhoven. Beide afdelingen zijn actief vanuit Kiewit. “Als je niet naar die ene startdag per jaar kan komen, is het toch eerder gissen naar welke werkgroepen er zoal zijn” zegt Liselore. Recent werkte ze daarom zelf mee aan de ontwikkeling van nieuw promomateriaal terzake. Verbetering is dus op komst hopen we.

Liselore (hulp bij activiteiten van NP Limburg en NP Hasselt-Zonhoven): “Avonden als deze waarin we elkaar ontmoeten, ze kunnen enkel maar meer bijdragen aan verbinding”.

Een bijkomend idee is het voorstellen van de werkgroepen via onze sociale media.

Bij een post over een gedane activiteit zou je ook kunnen meegeven dat er nog vrijwilligers gezocht worden voor die werkgroep, evt via een te scannen QR code. “Wijkkrantjes werken ook goed” zegt Liselore, “of mensen vertellen over Natuurpunt” zegt Jamie, “neem hen mee om te wandelen en vertel daar ter plekke over het beheer dat daar gebeurt door Natuurpunt, moedig hen aan ook eens te komen helpen om de plek waar ze graag komen zo te behouden..

Mensen hebben het druk, infoblaadjes verdwijnen veelal in de prullenmand, babbeltjes slaan, mensen aanspreken dat werkt..

“Klopt” zegt Liselore, “niemand heeft mij ooit gevraagd of ik vrijwilliger wilde worden, nu moet je vooral zelf het initiatief nemen, voor velen is dat een te grote stap”.

Onze werking lijkt best versnipperd aan te voelen. “Maar het had voor mij aanvankelijk ook een wat elitair karakter”, zegt Liselore. “Jullie lijken alle belangrijke anderen te kennen, er wordt met namen gegooid waarvan je niet weet wie dat zijn.  Zulke zaken maken het niet makkelijker om aansluiting te vinden.” Avonden als deze waarin we elkaar ontmoeten, ze kunnen enkel maar meer bijdragen aan verbinding.

Verbinding en het gevoel tot een team te behoren, dàt is belangrijk..

Het gesprek komt immers ook geregeld terug op de negatieve framing van onze vereniging in de maatschappij. Denken we aan de verbale aanvallen op onze vrijwilligers.

Dana (paddenoverzet aan de Slangebeek): “Niet enkel voor die natuur maar ook voor de vriendschap”

“Mensen wijzen graag naar de ander” zegt Dana. “Maar als je het gevoel mag hebben dat je samen met gelijkgestemden ook anders mag zijn in je engagement, maakt dat net sterker. Het geeft je net dat plezier om je inzet door te zetten. Niet enkel voor die natuur maar ook voor de vriendschap”. “Ook als ik soms nog onkruid uittrek?” grapt iemand, “ja zelfs dan” grappen de anderen.

Engagement voor iets houdt ook in dat je eerlijk vertelt waar je die inzet soms bijna ook weer verliest. De eerlijke kritische blik van onze jongere vrijwilligers geeft blijk van een gedrevenheid om iets dat ze niet verloren willen laten gaan. Hoe ze dat doen? Door ideeën te geven voor verbetering. Evolutie is immers belangrijker voor een toekomst dan vasthouden aan wat eens werkte.

En die toekomst..? Met mensen als zij komt dat best wel goed geloven we! 

Tekst: Mirella Vanoppen
Foto’s: Dirk kegels