Onze paddenrapers in het spoor van de knoflookpad…
De trek van onze gewone pad mag dan wel gedaan zijn, het paarseizoen van die andere, meer zeldzame pad, de knoflookpad loopt nog tot eind april. Als dank je wel voor alle gedane vrijwillige werk, mocht een kleine groep van onze “paddenrapers” gisteren op pad in een afgesloten deel van het vijvergebied Midden-Limburg, de Zonderik en het natuurgebied van Natuurpunt, de Rode Vijvers.
Lily Gora en boswachter Jan Ruymen (ANB) gaven er een zeer boeiende uitleg over de nog aanwezige heikikkers in het gebied en het herintroductieproject van de bedreigde knoflookpad. De magistraal mooie avond kregen ze er gratis bij!
Achteruitgang van de knoflookpad
De knoflookpad is sinds de jaren ‘80 met maar liefst 90 procent afgenomen. In Vlaanderen is deze pad met uitsterven bedreigd. Het verdwijnen en de fragmentatie van leefgebied zijn de voornaamste oorzaken. In Oost-Europa waar de riviervalleien nog kunnen en mogen overstromen en er voldoende steppes zijn, doet ie het nog wat beter deze pad. Tot voor kort was er enkel nog in Peer en bij ons in Wijvenheide een populatie aanwezig.
Reddingsplan
Het Agentschap Natuur en Bos maakte een soortenbeschermingsplan voor de knoflookpad. Daarin is voorzien dat deze pad gekweekt en uitgezet zou worden om de bestaande populaties te versterken en om het aantal populaties uit te breiden. Voor die herintroductie werden eisnoeren verzameld en in het kweekcentrum van het INBO (onder meer beschermde omstandigheden) opgekweekt tot dikkopjes en juveniele padjes. Die worden vervolgens uitgezet in de gebieden vanwaar de eisnoeren kwamen en in nieuwe gebieden die geschikt werden gemaakt voor de knoflookpad.
In de Zonderik en de Rode Vijvers van Natuurpunt werden sinds 2020 larven en juvenielen uitgezet. In de Maten (Genk) is de knoflookpad weg/verdwenen sinds 2013 en werd ie terug geïntroduceerd in 2023. De knoflookpad leeft het liefst in open gebied met voldoende los zand zoals landduinen. De padden hebben enkel water nodig om zich voort te planten. In de Zonderik werd het landhabitat daarom gericht hersteld door de aanwezige landduin vrij te kappen en plaatselijk de grond open te woelen. Kweek en uitzet is een laatste redmiddel. Een actie die goed overdacht en gemotiveerd moet worden.
Schermonderzoek
Om na te gaan of de knoflookpad door de uitzet en door de gepaste inrichting en beheer toeneemt, werd er een scherm van 350 m rond de Onderste Populierenvijver geplaatst samen met 46 opvangemmers.
Elke dag worden de emmers leeg gemaakt. Ze meten en wegen alle zeldzame soorten die ze in de emmers vinden. Bij het ledigen van de emmers worden er eveneens foto’s genomen van de unieke rugtekening van de knoflookpadden. Door dit schermonderzoek kunnen ze te weten komen hoeveel knoflookpadden naar deze ene vijver trekken.
Naast het schermonderzoek wordt het aantal roepende mannetjes in meerdere vijvers in de Zonderik en de Rode Vijvers geteld. De padden roepen onder water tot de vrouwtjes komen. Omdat het geluid van de knoflookpad vrij stil is en vele malen overtroffen wordt door de luide boomkikkers wordt gebruik gemaakt van een onderwatermicrofoon.
Het schermonderzoek neemt in maart elke ochtend zo’n 2 à 2,5u in beslag. Ja, ook op weekend- en feestdagen! Natuur met voortzettingsdrang kent immers geen rustdagen niet waar… De piek wordt gemeten omstreeks 15 april.
Bedreigingen voor de knoflookpad
Niet enkel inheemse vissen maar zeker ook exoten als blauwbandgrondel en zonnebaars vormen een constante bedreiging voor de overleving van de eisnoeren en de larven/dikkopjes. Elk jaar worden de vijvers daarom afgelaten en visvrij terug opgelaten. Helaas zijn de exoten zeer moeizaam weg te krijgen. Zelfs filters met 1mm maaswijdte houden de visjes niet volledig tegen..
Het beheer in dit natuurgebied is specifiek afgestemd op het behoud van amfibieën. Hierdoor doen boomkikker en heikikker het goed in dit gebied. Hopelijk groeit de populatie knoflookpad hier tot een duurzame populatie. Hiervoor is dus een constant beheer nodig in goede samenwerking tussen ANB en Natuurpunt.
Zin om mee te helpen?
Neem dan contact met ons via het contactformulier op onze website! Heb je interesse om Lily volgend jaar te helpen bij haar monitoring van de knoflookpad? Zend haar dan een mailtje met je telefoonnummer via eb.nerednaalv@arog.ylil
Tekst: Lily Gora – Mirella Vanoppen